عملکرد و آمار کنترل دخانیات در ایران

تحلیل عمیق نیازهای سلامت در کشورهای در حال توسعه اینگونه نشان داده که  شرط دارا بودن کشوری با جامعه دارای دانش سلامت بالا،وجود نگرشی راهبردی و برنامه ریزی شده و مستمرازرسانه سلامت محور در کنار مدیریت سلامت می باشد. زیرا رسانه پس زمینه  ثابت زندگی بشری است  و توسط اجزایی مانند تلویزیون ،رادیو، روزنامه و اینترنت  به طورمستقیم و یا تلویحی پیامهای متعدد و متنوعی را در زمینه ارتقای سلامت و بهداشت جامعه  به مخاطب القای کرده و از مهمترین منابع اطلاعات مورد اعتماد در مورد موضوعات بهداشتی در سراسر زندگی او می باشد.

در دهه های اخیر نگرش به سلامت نسبت به گذشته تا حدی متفاوت شده و یکی از نگرشهای نوین  ارائه راهکار وتفکر ابتکارات جامعه محور (CBI) در جوامع محلی است که با هدف دسترسی به زندگی باکیفیت بهترازطریق مشارکت عامه مردم و همکاری بین بخشی و فراهم نمودن بستر مناسب به دلیل وجود تشکیلات و سازماندهی در قالب تیم بین بخشی ، کمیته توسعه محله و روستا ، سر خوشه ها و رابطین بهداشتی می باشد.

 

 

آمارهای مستند و رسمی ملی و بین المللی  نشان می دهد که دخانیات  شایعترین عامل  بیماری و مرگ قابل پیشگیری در جهان می باشد.

سالانه بیش از شش میلیون نفر در اثر بیمارهای ناشی از مصرف دخانیات جان خود را از دست می دهند. مصرف دخانیات چهارمین عامل خطر بار بیماری در کل جهان به شمار می رود. علاوه بر هزینه های اولیه ناشی از مصرف دخانیات و هزینه های درمانی بیماری های مرتبط با مصرف آن، به علت اینکه سیگار در دوران حداکثر فعالیت و بهره دهی افراد را از بین برده و خانواده ها را از وجود نان آور هایشان محروم می کند و  نیز نیروهای کار سالم را نیز در بین ملت ها کاهش می دهد؛  لذا هزینه های ناشی از مصرف دخانیات بسیار زیاد است. به علاوه افراد سیگاری در طول زندگی شان نیز به علت بیماری، بهره وری کمتری دارند. براساس تخمینی در سال 1994 ،هزینه های خالص به هدر رفته در اثر استعمال دخانیات بیش از 200 میلیارد دلار در سال بوده است.

استعمال دخانیات و فقر رابطه تنگاتنگی با هم دارند. مطالعات متعدد نشان داده اند که در فقیر ترین خانوارها در بعضی از کشورهای کم در آمد حدود 10% از کل هزینه های خانوار صرف استعمال دخانیات می شود، این بدان معنی است که این خانوارها پول کمتری برای تامین نیازهای اساسی شان از قبیل غذا، آموزش و خدمات بهداشتی درمانی دارند که باز در نتیجه عدم آموزش و بیماری فقر آنها تشدید می شود.

تخمین زده می شود که در کشور ما سالانه 60 هزار مرگ بعلت بیماریهای وابسته به دخانیات روی می دهد و در صورت تداوم روند جاری،  این مقدار در 20 سال آینده به میزان 000/200 مرگ در سال افزایش خواهد یافت. نتایج مطالعه سلامت و بیماری نشان می دهد که در ایران 6/14% از افراد 15-69 ساله کشور سیگار می کشند و متوسط مصرف آنها 6/13 نخ در روز است. روزانه حدود 68 میلیون نخ سیگار در ایران استعمال می شود که هزینه آن  بالغ بر 3/9 میلیارد ریال می گردد. 3/66% از افراد (6/70% مردان و 9/34% از زنان ) سیگاری سن شروع سیگار کشیدن را بین 24-15 سالگی (سن گذراندن دوره دبیرستان، سربازی، دانشگاه یا ...) ذکر کرده اند. یک مطالعه روی افراد سیگاری شهر تهران در سال 1383 نشان داده است که سیگاری ها به طور متوسط روزانه 468 تومان برای مصرف سیگار هزینه می کنند.

براساس سالنامه آماری سال 1385 مرکز آمار ایران از جمعیت 70495782 نفری کشور 22235818 نفر در روستاها ساکن هستند. بنابراین حدود 32% جمعیت کشور در نقاط روستائی زندگی میکنند.

براساس آمار طرح سلامت و بیماری که در سال 1378 انجام شده است شیوع استعمال دخانیات در میان روستائیان کشور به میزان جمعیت شهر نشین و معادل 9/11% جمعیت میباشد. بر این اساس 9/23% مردان و 7/1% زنان مصرف کننده سیگار بودند. نتایج این طرح همچنین نشان میدهد که استعمال قلیان در روستاها تقریبا دو برابر شهرها است (5% در مقابل 8/2%).

براساس نتایج مطالعه IRAN STEPS SURVEY 2009 که بصورت جمعیت محور و در بالغین 64-15 ساله و با نمونه گیری خوشه ای بر روی حجم نمونه ای 30000 نفری در سال 1388 انجام شده است، 82/10% از جمعیت هر روز سیگار میکشند (39/20% مردان و 02/1% زنان). متوسط تعداد نخ سیگار مصرفی 10/13 نخ در روز میباشد.

آخرین مطالعه جامع در مورد وضعیت استعمال دخانیات در شهر تهران در سال 1369 در قالب طرح سلامت و بیماری صورت پذیرفته است که در جداول زیر گزارش میگردد:

 

استعمال دخانیات برحسب سن (استان تهران، اسفند 1369)

سن(سال)

24-15

39-25

69-40

جمع

استعمال دخانیات

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

نمیکشد

1886

/ 0 نظر / 119 بازدید